Film is voor mij altijd meer geweest dan vermaak. Een goede film opent een venster naar een andere wereld, een ander leven, een ander tijdperk, een andere manier van kijken. Juist dat wil ik in het onderwijs met anderen delen, vanuit de overtuiging dat leren kijken naar film je ook grenzeloos leert kijken naar de ander. Zo ben ik in de filmeducatie gerold. Ik geef filmlessen in het PO, VO en MBO en werk samen met festivals en culturele instellingen aan programma's met betekenisvolle filmgesprekken. Ook begeleid ik jongeren die zelf films maken of programmeren. Het mooist vind ik de lessen waarin filmgeschiedenis en filmanalyse samenkomen met een groter verhaal over cultuur en samenleving, of dat nu voor kinderen, jongeren of volwassenen is. Onvergetelijk blijft een zaal die nog nooit een filmhuis van binnen had gezien en plotseling opbloeide bij een ultiem menselijke korte film van een lokale documentairemaker over de laatste wedstrijd in het oude voetbalstadion om de hoek. Elke film is voor mij tegelijk een geschiedenisbron, een kunstwerk en een vorm van beïnvloeding. Die laatste twee hangen nauw samen. Een film vertelt nooit neutraal: er is een blik gekozen, een hoofdpersoon, een toon, en die nemen jou als kijker mee. Precies daarom is film zo'n krachtig instrument om te onderzoeken hoe meningen ontstaan, hoe beelden ons sturen en hoe een verhaal de een aan het woord laat en de ander verzwijgt. En omdat dat alles via de keuzes van de maker te onderzoeken is, kun je er een gevoelig onderwerp mee bespreken zonder dat iemand in de zaal zelf op de proef wordt gesteld. Je kijkt samen naar wat de film doet en naar wat dat met je doet, zonder dat je een mening opgelegd wordt. Niet de boodschap staat centraal, maar hoe je eigen kijken en oordelen zich ontwikkelen. Bij onderwijsprogramma's is de filmzaal geen bubbel, maar een kleine dwarsdoorsnede van de samenleving waarin verschillende blikken naast elkaar mogen bestaan. Een zaal verstomt makkelijk: niet omdat iedereen het eens is, maar omdat mensen aanvoelen welke kant de wind op waait en hun afwijkende blik dan maar voor zich houden. Daar blijf ik me steeds van bewust. Ik oordeel niet, maar blijf doorvragen, en bouw veiligheid in door het gesprek vrijwel altijd vanuit de keuzes van de maker te voeren, zodat ook het stille midden de ruimte krijgt. Juist daardoor kan ik uit de voeten met de thema's waar het onderwijs op dit moment het meest mee worstelt. Waar een gesprek over een gevoelig of gepolariseerd onderwerp vaak vastloopt of in een preek verandert, gebruik ik de film als gemeenschappelijk vertrekpunt om het open te houden. Dat dit werkt, merk ik in de praktijk: docenten komen keer op keer met nieuwe klassen terug, en de leerlingen zijn oprecht enthousiast over de filmkeuzes en de nagesprekken. Voor pubers is dat allesbehalve vanzelfsprekend, en die betrokkenheid groeit door de jaren heen alleen maar. Jarenlang ben ik reisleider geweest in China. Nog steeds speel ik daarom een actieve rol in de culturele vertaling tussen China en de westerse wereld. Dit werk heeft me geleerd vanzelfsprekendheden te wantrouwen en verder te kijken dan de platte beelden die we van een plek meekrijgen. En als we het dan op film betrekken, word je ook altijd een stukje mee op reis genomen, of het nou gaat om een klassieker, een documentaire of een grote publieksfilm. En ik ben daarbij graag een soort reisgids. In deze tijd van flitsende social media wordt soms gedacht dat je een mening zomaar kunt kopiëren en plakken in het hoofd van een leerling. Niets is minder waar. Juist het filmtheater kan een open, nieuwsgierige ruimte zijn waarin mensen hun eigen oordeel mogen vormen en bijstellen. Zoek je onderwijsprogramma's in de filmzaal of het klaslokaal die dit aanraken, dan kun je bij mij terecht!